پذیرش آگهی و تبادل خدمات با کانال های و سایت های دیگر 09036503610      سال حمایت از کالای ایرانی مبارک باد      
کد خبر: ۱۸۷۹۰
تاریخ انتشار: ۱۴ آبان ۱۳۹۷ - ۱۲:۳۹
کاهش سطح زیر کشت و تولید چای در ایران از یک سو و واردات بی رویه رسمی و غیر رسمی آن از سوی دیگر خبر از آینده ای نگران کننده برای این صنعت دیرپای کشورمان دارد.

به گزارش گیتی آنلاین به نقل از خبر گزاری علم و فناوری  ؛ چای از جمله محصولات کشاورزی اساسی و راهبردی کشور است که ارزان ترین نوشابه پس از آب محسوب می شود. با توجه به اهمیت مصرف این محصول در ایران و محدودیت مناطق کشت آن که تنها در شرایط آب و هوایی شمال کشور به عمل می آید، در حدود 32 هزار هکتار از اراضی مرغوب کشور تحت کشت چای قرار گرفته که قسمت اعظم آن به روش دیم مورد پرورش قرار می گیرد.

 

مصرف 5 درصد چای جهان در ایران/ تولید داخلی جوابگوی نیاز کشور نیست

ایران از نظر تولید و سطح زیر کشت چای رتبه پانزدهم و از نظر مصرف رتبه دوازدهم جهان را دارا است. سرانه مصرف چای در کشور سالیانه حدود 1.4 کیلوگرم بوده و مردم ایران بالغ بر 5 درصد مصرف کل چای جهان را به خود اختصاص داده اند که بازگو کننده جایگاه ویژه این نوشیدنی در بین مردم کشورمان است.

بنابر آمارهای رسمی ارائه شده از سوی سازمان چای، میزان مصرف سالیانه چای خشک در کشور بالغ بر 110 هزار تن بوده که تنها 20 هزار تن آن از طریق تولید داخلی تامین می شود. لذا میزان چای خشک تولیدی کشور قادر به تامین نیاز مصرفی داخل نبوده و بالاجبار سالانه حدود 55 هزار تن چای سیاه خارجی به طور رسمی وارد کشور می شود.

این مقدار چای تولیدی کشور مان از حدود 25 هزار هکتار باغات کنونی شمال کشور (عمدتاً در گیلان و نوار باریکی از غرب مازندران) به عمل می آید که در هر هکتار از آن 15 تا 20 هزار بوته سالخورده وجود دارد. هر یک کیلوگرم چای خشک از 4.44 کیلوگرم برگ سبز (با ضریب تبدیل 22.5 درصد) به دست می آید.

 

اشتغال بیش از صد هزار خانوار در صنعت چای کشور

با توجه به پیری بوته های چای و هزینه های بالای مراحل داشت و برداشت در باغ های دایر، این محصول از نظر اقتصادی در مقایسه با سایر محصولات از جمله برنج درآمد کمتری را نصیب بهره برداران می کند، بنابراین با توجه به روند افزایش جمعیت کشور لازم است برای افزایش تولید برگ سبز چای اقداماتی به اجرا در آید. این اقدامات با استفاده از روش های بهزراعی و ایجاد شبکه های آبیاری تحت فشار از یک سو و توسعه اراضی و استفاده از ارقام پر محصول (بهنژادی) از سوی دیگر در دست اقدام بوده ولی به علت مقطعی و زودگذر بودن اکثر این اقدامات، تاکنون نتایج مثبتی را در ارتقای عملکرد کمی و کیفی چای ایرانی شاهد نبوده ایم.

اهمیت کشاورزی چای در مناطق چایکاری شده کشور در حد بسیار بالایی بوده، تا آنجا که باغ های چای درآمد اصلی اهالی این مناطق را تامین می کند. اگر بخواهیم جنبه های اشتغال زایی، تولیدی و سرمایه گذاری را در نظر بگیریم باغ های چای سرمایه هنگفتی را در زمینه تولید محصولات کشاورزی به خود اختصاص داده است، که علاوه بر اراضی تحت اشغال، شامل اشتغال بیش از 100 هزار خانوار کشاورز و فعال صنعت چای، فعالیت کارخانجات چایسازی و نیز تجار این حوزه می شود.

دکتر محمد کریم معتمد عضو هیأت علمی کشاورزی دانشگاه گیلان در گفت و گو باخبرگزاری علم و فناوری با بیان اینکه صنعت چای کشور پتانسیل تبدیل شدن به صنعتی شکوفا و پربازده را دارد، افزود: توسعه زیرساخت های صنعت چای در بخش های مختلف، به ویژه تجهیز و توسعه کارخانجات، نه تنها منجر به افزایش سطح تولید بلکه به سودآوری این صنعت نیز خواهد انجامید.

وی با اشاره به لزوم افزایش نرخ تعرفه های واردات محصولات کشاورزی به ویژه چای، گفت: این کار از قدرت رقابت پذیری چای های خارجی کاسته و تمایل مصرف کنندگان به مصرف محصول ملی را افزایش می دهد.

 

ضعف آشکار سازمان چای کشور در حوزه عملکرد

انحلال سازمان چای کشور در سال 83 و سوق این صنعت راهبردی و اشتغال زا به سمت نابودی یکی از اساسی ترین چالش های دولت هشتم بود. در این دوره طرح اصلاح ساختار تشکیلاتی چای کشور از اوایل سال 79 به اجرا درآمد که عواملی نظیر اجرای ناقص طرح، عدم استقبال تجار داخلی از خرید چای خشک تولیدی، عدم توجه به اصل مهم بهزراعی باغات و تزلزل مدیریت متولی چای، منجر به شکست آن شد.

از طرفی عدم حمایت دولت از چایکاران و نظارت بر فعالیت آنها و نیز عدم توفیق کارخانجات چایسازی در فروش چای تولیدی خود توأم با ورود سالیانه ده ها هزار تن چای خارجی به صورت قاچاق منجر به انباشت بیش از ۱۲۰ هزار تن چای خشک کارخانجات در انبارها و مقروض شدن کارخانجات (بالغ بر صد میلیارد تومان) به سیستم بانکی شد.

درسال ۱۳۸۳ دولت جهت جلوگیری از بحران های سیاسی و به بهانه احیاء و بهسازی باغات چای شمال، پرداخت کمک بلاعوض به چایکاران را به مدت پنج سال تصویب و اجرا کرد. ولی حاصل اجرای یکساله این طرح با پرداخت هفتصد هزار تومان در هر هکتار منجر به رهاسازی، تخریب و تغییر کاربری باغات، بسته شدن کارخانجات چای و بحران های منطقه ای بود. که سرانجام منجر به انحلال سازمان چای کشور و واگذاری مباشرت خرید برگ سبز و چای خشک به سازمان تعاون روستایی کشور در سال 84 شد.

سازمان چای کشور به دنبال مصوبه هیأت دولت در مهرماه سال 87 در دور دوم سفر رئیس جمهور نهم به استان گیلان، به عنوان متولی اصلی صنعت چای کشور احیا شد و با اندکی تأخیر با مصوبه نهایی و ابلاغ هیأت دولت به وزارت جهاد کشاورزی در اوایل خردادماه سال 88 دوباره آغاز به کار کرد.

سازمان چای کشور در دولت های یازدهم و دوازدهم نیز آنگونه که شایسته این صنعت راهبردی است در صحنه سیاستگذاری، برنامه ریزی، تصمیم گیری، نظارت و اجرا حضور نداشته است و روند بسیار نزولی تولید چای در کشور، تغییر کاربری سطح وسیعی از باغات، وابستگی و نیاز مبرم کشور به واردات چای خارجی، عدم پرداخت به موقع بهای برگ سبز چایکاران، بحران اقتصادی بیش از 60 هزار خانوار چایکار و ... شاهد بر این ادعاست.

صنعت چای، صنعتی دیرپا در کشور ماست که اگر مورد توجه ویژه مسئولین قرار گیرد، خواهد توانست تحولی شگرف در توسعه اشتغال زایی مبتنی بر کشاورزی و کاهش وابستگی به واردات ایفا کند. تعیین نرخ مناسب خرید تضمینی برگ سبز چای، اصلاح باغات از طریق جایگزینی بوته های پیر و کم بازده با نهال های مقاوم و پر محصول، افزایش تنوع تولیدات جانبی از چای، اختصاص تسهیلات بهزراعی، تولید کودها و سموم ارگانیک مخصوص باغات چای و ... از مهمترین عواملی است که قادر به نجات این صنعت رو به زوال و نیز توسعه روز افزون آن خواهد بود.

نویسنده:
نظرات بینندگان
نام:
ایمیل:
* نظر: